پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ پنل تخصصی «لجستیک و حمل و نقل ریلی در صنعت فولاد» روز پنج‌شنبه ۷ آبان‌ماه ۱۴۰۵، در سومین روز نمایشگاه بین‌المللی فولاد اصفهان برگزار شد. این نشست به میزبانی پایگاه تحلیلی خبری ایراسین و در پاویون گروه فولاد مبارکه، به نقش لجستیک و حمل‌ونقل ریلی در صنعت فولاد پرداخت.

این پنل تخصصی با حضور حسین امینی، رئیس برنامه‌ریزی و کنترل حمل محصولات گروه فولاد مبارکه، ابوذر الوندی، رئیس صادرات منطقه خاور دور و آسیا میانه گروه فولاد مبارکه، حبیب اله قاسمی، رئیس گروه فنی حمل و نقل و پشتیبانی گروه فولاد مبارکه، رحیم خلقی،رئیس حمل مواد اولیه و محصولات گروه فولاد مبارکه برگزار شد.

حسین امینی، رئیس برنامه‌ریزی و کنترل حمل محصولات گروه فولاد مبارکه، در پنل تخصصی «لجستیک و حمل‌ونقل ریلی در صنعت فولاد» با اشاره به اهمیت توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل در جابه‌جایی محصولات فولادی اظهار کرد: با توجه به حجم تولید و میزان صادرات فولاد مبارکه، توسعه حمل‌ونقل ریلی و افزایش سهم این شیوه در جابه‌جایی محصولات، از ضرورت‌های مهم در مسیر ارتقای بهره‌وری لجستیکی این مجموعه به شمار می‌رود.

وی با تشریح آمار تولید و حمل محصولات فولاد مبارکه در سال گذشته افزود: این شرکت در سال گذشته حدود ۸ میلیون و ۵۷۰ هزار تن انواع محصولات فولادی تولید کرد که از این میزان، حدود یک میلیون و ۹۷۰ هزار تن به مقاصد صادراتی اختصاص یافت و از طریق مرزهای زمینی کشور به بازارهای هدف منتقل شد.

رئیس برنامه‌ریزی و کنترل حمل محصولات گروه فولاد مبارکه با اشاره به سهم شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل در جابه‌جایی محصولات این شرکت تصریح کرد: از مجموع محصولات جابه‌جاشده، حدود ۷ میلیون و ۳۴ هزار تن از طریق حمل‌ونقل جاده‌ای و یک میلیون و ۳۸ هزار تن از طریق شبکه ریلی حمل شده است.

امینی ادامه داد: بر اساس این آمار، سهم حمل‌ونقل ریلی از مجموع جابه‌جایی محصولات فولاد مبارکه حدود ۱۲ درصد است؛ درحالی‌که با در نظر گرفتن ظرفیت تولید و حجم محصولات قابل‌حمل، می‌توان سهم بیشتری را برای حمل‌ونقل ریلی متصور بود.

وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در سهم شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل خاطرنشان کرد: با توجه به روندهای جهانی در حوزه لجستیک و حمل محصولات فولادی و همچنین ظرفیت‌های موجود در شبکه ریلی کشور، زمینه قابل‌توجهی برای افزایش سهم حمل‌ونقل ریلی در زنجیره لجستیک فولاد مبارکه وجود دارد؛ موضوعی که می‌تواند در ارتقای بهره‌وری حمل، بهبود مدیریت جریان محصولات و توسعه پایدار زنجیره فولاد نقش مؤثری ایفا کند.

جهش صادرات فولاد مبارکه به آسیای میانه و افغانستان

ابوذر الوندی، رئیس صادرات منطقه خاور دور و آسیای میانه گروه فولاد مبارکه در ادامه این پنل گفت: بازار ۵۰۰ هزار تنی افغانستان از طریق راه‌آهن خواف-هرات پشتیبانی می‌شود و تحویل ارزان و به‌موقع، رکن اصلی وفاداری مشتریان بین‌المللی است. وی همچنین علل ترجیح حمل جاده‌ای در مبادلات فولادی با کشور عراق را تبیین کرد.

وی به تحلیل رفتار مشتریان بازارهای خارجی و ابعاد ژئوپلیتیک حمل‌ونقل پرداخت و اظهار داشت: امروز مفهوم «مزیت رقابتی» در صنعت فولاد از دیوارهای کارخانه، خطوط احیا، فولادسازی و نورد فراتر رفته است. یک بنگاه تولیدی زمانی به مزیت واقعی و پایدار دست می‌یابد که بتواند مواد اولیه را از مناسب‌ترین مبدأ در کمترین زمان به کوره برساند و از سوی دیگر، محصول تمام‌شده را با هزینه‌ای کاملاً رقابتی و دقیقاً در موعد مقرر به دست مشتری خارجی برساند؛ جایی که لجستیک کارآمد قلب تپنده تجارت می‌شود.
وی با تشریح مطالبات بازارهای هدف تصریح کرد: مشتریان برون‌مرزی فولاد مبارکه دو متغیر اصلی «تحویل سالم و به‌موقع کالا» و «کمینه‌سازی هزینه حمل» را دنبال می‌کنند. برای تحقق این دو شاخص، طی یک سال اخیر جلسات فشرده‌ای با مشتریان منطقه‌ای ترتیب داده شد تا خطوط ریلی را در تبادلات تجاری تثبیت کنیم. در همین چارچوب و با بهره‌برداری از خط‌آهن متصل به افغانستان، ورود رسمی به این مسیر ریلی آغاز گردید. افغانستان بازار مصرفی بالغ بر ۵۰۰ هزار تن دارد که فولاد مبارکه سهم عمده‌ای در تأمین ورق‌های فولادی آن دارد و در صورت سرمایه‌گذاری مشترک جهت رفع گلوگاه‌های تخلیه در ایستگاه‌های مرزی، صادرات ریلی به این کشور جهش خواهد داشت.
الوندی به وضعیت صادرات به منطقه آسیای میانه و قفقاز نیز پرداخت و گفت: ترانزیت ریلی به کشورهای ترکمنستان و ازبکستان از طریق مرز و ایستگاه بین‌المللی سرخس در حال انجام است. همچنین در راهبرد بلندمدت فولاد مبارکه، ایجاد مراکز توزیع و دفاتر خدماتی مستقیم در کشورهای هدف ترسیم شده است تا در مواجهه با تلاطم‌های احتمالی مرزی و بحران‌های لجستیکی، تحویل بار به مشتری بدون ریسک انجام پذیرد.
وی در خصوص عملیات حمل دریایی توضیح داد: محموله‌های تناژ بالای صادرات دریایی نیز از مسیرهای ریلی و جاده‌ای به بندرعباس ارسال می‌شوند. در فصول پرتردد و پیک‌های پایانی سال که با ترافیک بار در اسکله‌ها مواجه می‌شویم، تمهیدات حمل مستقیم واگن به پای اسکله با هماهنگی سازمان بنادر و راه‌آهن، نقش نجات‌بخشی در بارگیری سریع کشتی‌ها ایفا کرده است.
رئیس صادرات منطقه خاور دور و آسیای میانه فولاد مبارکه در پایان در پاسخ به پرسش یکی از کارشناسان حاضر در پنل در رابطه با چرایی عدم استفاده از حمل ریلی در بازار صادراتی عراق گفت: ساختار جغرافیایی و تجاری عراق متفاوت است؛ ما برای فروش به عراق از طریق شرکت‌های بازرگانی زیرمجموعه عمل می‌کنیم.

سهم ۶۰ درصدی ریل در مواد اولیه فولاد مبارکه

حبیب‌الله قاسمی، رئیس گروه فنی حمل‌ونقل و پشتیبانی گروه فولاد مبارکه، نیز در ادامه این نشست گفت: شبکه راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران در شرایط فعلی مشتمل بر حدود ۱۵ هزار کیلومتر خطوط ریلی اصلی و فرعی، حدود یک‌هزار دستگاه لوکوموتیو و بالغ بر ۳۵ هزار دستگاه انواع واگن باری است.

وی با مقایسه ساختاری ناوگان حمل ریلی و جاده‌ای کشور تصریح کرد: در مجتمع فولاد مبارکه، ۶۰ درصد مواد اولیه و ۱۲ درصد محصولات خروجی با ریل حمل می‌شود.

قاسمی با مقایسه عملکردی مصرف انرژی در دو شیوه حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای تشریح کرد: داده‌های میدانی و محاسبات فنی اثبات می‌کند که میزان مصرف گازوئیل به ازای هر تن‌ جابه‌جایی بار در بخش ریلی حدود ۳.۵ لیتر است؛ در حالی که همین میزان جابه‌جایی در ناوگان جاده‌ای مستلزم مصرف بیش از 33 لیتر سوخت است. این تفاوت فاحش چند ‌برابری، مبین اثرگذاری عمیق ریل در کاهش مصرف حامل‌های انرژی یارانه‌ای، حفظ ذخایر ارزی و حفاظت از محیط‌زیست است؛ مزیتی که در صورت واقعی‌سازی نرخ حامل‌های انرژی، اهمیت اقتصادی آن برای فولادسازان دوچندان خواهد شد.
وی با اشاره به راه‌حل‌های لجستیکی برای معادنی که اتصال مستقیم ریلی ندارند، گفت: در نقاطی که مبادی بارگیری معدنی فاقد ریل هستند، از روش هاب‌های میانی استفاده کرده‌ایم؛ بدین معنا که بار از کارخانه تا کنار خطوط راه‌آهن به‌صورت جاده‌ای منتقل و سپس از دپوی کنار ریل بارگیری شده و در واگن‌ها به سمت اصفهان حرکت می‌کند تا هزینه حمل مهار شود.
رئیس گروه فنی حمل‌ونقل فولاد مبارکه گلوگاه بنیادین در ناوگان ریلی را نه هزینه‌ها، بلکه زمان سیر دانست و عنوان کرد: حمل ریلی این امکان را می‌دهد که حجم عظیمی از محموله به یکباره و یکپارچه ترابری شود؛ اما متاسفانه شاخص «زمان سیر» کالا از مبدأ تا تخلیه در مقصد همچنان بالاست. جلسات و رایزنی‌های مداومی با مدیران راه‌آهن در جریان است تا با اصلاح سیر و حرکت و اولویت‌دهی به قطارهای باری صنایع مادر، زمان تحویل کاهش یابد.
قاسمی در جمع‌بندی سخنان خود به تحول دیجیتال در فرآیند لجستیک اشاره کرد و گفت: فولاد مبارکه در حوزه هوشمندسازی اقدامات مؤثری انجام داده است؛ امروز سامانه‌های پیشرفته پایش و ردیابی، تمامی واگن‌های ریلی و کامیون‌های جاده‌ای را از نخستین لحظه بارگیری در مبدأ تا تخلیه نهایی در پایانه مقصد رصد می‌کنند که این امر امنیت و مدیریت‌پذیری زنجیره تأمین را به بالاترین سطح رسانده است.

سهم ۶۰ درصدی ریل و توسعه ۷۵ کیلومتر خط ریلی در داخل فنس کارخانه

رحیم خلقی، رئیس حمل مواد اولیه و محصولات گروه فولاد مبارکه، در پنل تخصصی «لجستیک و حمل‌ونقل ریلی در صنعت فولاد» که در جریان نمایشگاه بین‌المللی فولاد ۱۴۰۵ برگزار شد، جایگاه لجستیک ورودی را یکی از سنگین‌ترین و حساس‌ترین ارکان زنجیره ارزش تولید عنوان کرد و گفت: سال گذشته قریب به ۱۵ میلیون تن انواع مواد اولیه مورد نیاز خطوط تولید شامل سنگ‌آهن، کنسانتره و گندله از معادن اقصی‌نقاط کشور وارد فولاد مبارکه شد که حدود ۶۰ درصد از این حجم با ناوگان ریلی و ۴۰ درصد باقی‌مانده از طریق ناوگان جاده‌ای جابه‌جا گردید. این آمار به روشنی وزن حیاتی خطوط آهن را در تولید پایدار نشان می‌دهد.

وی با تشریح اقدامات بنیادین فولاد مبارکه جهت صیانت از پایداری ناوگان ریلی اظهار داشت: محدودیت کشنده‌ها همواره از دغدغه‌های راه‌آهن بوده است؛ در این راستا، فولاد مبارکه طی ۳ سال گذشته با سرمایه‌گذاری مستقیم، تعداد ۵۰ دستگاه لوکوموتیو جدید خریداری و به ناوگان ریلی کشور تزریق کرد تا در اختیار راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد و جریان انتقال مواد اولیه با کمترین وقفه ادامه یابد.
خلقی با تشریح زیرساخت‌های ریلی درون‌سازمانی فولاد مبارکه تصریح کرد: نزدیک‌ترین شریان ورودی به سایت، ایستگاه حسن‌آباد است که با خطوط اتصالی متعددی به خطوط داخلی فولاد مبارکه متصل می‌شود. در داخل فنس مجتمع عظیم فولاد مبارکه هم‌اکنون شبکه‌ای بالغ بر ۷۵ کیلومتر خط ریلی فعال وجود دارد که تمامی فرآیندهای نگهداری، تعمیرات، مانور و بهره‌برداری آن به همراه ۱۴ دستگاه لوکوموتیو ملکی، توسط کارشناسان داخلی و شرکت‌های زیرمجموعه توانمند نظیر هلدینگ توکا اداره می‌شود.
وی در خصوص پروژه‌های جدید توسعه زیرساخت افزود: در حال حاضر بخش عمده‌ای از آهن اسفنجی به دلیل ماهیت فیزیکی، حرارتی و ریسک‌های احتراق در مسیر، با تریلر و به شیوه جاده‌ای حمل می‌شود. برای انتقال این تناژ سنگین به بستر ریل، پروژه احداث بارانداز مکانیزه و اختصاصی آهن اسفنجی با پیشرفت فیزیکی حدود ۹۵ درصد در حال تکمیل است که با بهره‌برداری کامل از آن، بخش عمده‌ای از بار ترافیکی جاده‌ای به داخل خطوط ریلی هدایت خواهد شد.
رئیس حمل مواد اولیه و محصولات فولاد مبارکه در پایان گفت: محصولات صادراتی ریلی شرکت در شرایط حاضر مستقیماً به بندرعباس جهت حمل دریایی و مرز افغانستان روانه می‌شوند. با تکمیل و اتصال کریدورهای سراسری شمال-جنوب و شرق کشور، فولاد مبارکه آماده است تا مقاصد صادراتی ریلی خود به کشورهای منطقه قفقاز، روسیه و غرب آسیا را به‌طور چشمگیری گسترش دهد.